Η επεξεργασία και εμπορία καπνού αποτέλεσε το σημαντικότερο κεφάλαιο στη νεότερη ιστορία της Καβάλας, έχοντας φέρει οικονομική ανάπτυξη στην πόλη, μέχρι τη δεκαετία του 1950 όπου το καπνεμπόριο έπεσε σε ύφεση, εξ’ αιτίας της μαζικής εισαγωγής καπνού από χώρες του εξωτερικού. Μοναδικό στο είδος του, τόσο σε τοπικό, όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το Μουσείο Καπνού άνοιξε τις πύλες του την άνοιξη του 2003 στο ισόγειο του κτιρίου του πρώην Ελληνικού Οργανισμού Καπνού, έχοντας ως πρωταρχικό στόχο την ανάδειξη αυτής της ιστορικής κληρονομιάς.

Η πατρίδα του μεγάλου φιλόσοφου της αρχαιότητας Δημόκριτου, τα Άβδηρα, βρίσκεται σε απόσταση 25 χιλιομέτρων από την πόλη της Ξάνθης. Σύμφωνα με τη μυθολογία, ο Ηρακλής ίδρυσε την πόλη και της έδωσε το όνομα αυτό, για να τιμήσει τη μνήμη του συντρόφου του Άβδηρου, ο οποίος σκοτώθηκε από τα άλογα του Διομήδη. Τα ευρήματα ωστόσο έχουν αποδείξει ότι η πόλη ιδρύθηκε από Ίωνες άποικους των Κλαζομενών της Μικράς Ασίας τον 7ο π.Χ. αιώνα και στη συνέχεια η αποικία ενισχύθηκε από κατοίκους της Ιωνικής πόλης Τέω.

Πορτάρα Νάξος το “σήμα κατατεθέν” του νησιού

Χωρίς αμφιβολία στη βόρεια πλευρά της Χώρας της Νάξου δεσπόζει η Πορτάρα. Πρόκειται για το τμήμα της εισόδου ενός αρχαίου ναού που έχει ταυτιστεί με το νησί της Νάξοτ, ενώ έχει αποτελέσει εξώφυλλο διεθνών ταξιδιωτικών οδηγών, περιοδικών και ιστοσελίδων. Η Πορτάρα Νάξος βρίσκεται στο βόρειο άκρο του λιμανιού, στο νησάκι “Παλάτια” ή “Βάκχος”, το οποίο από το 1919 συνδέεται με το υπόλοιπο νησί με μια στενή λωρίδα γης.

Έχοντας πάρει τη θέση της αρχαίας πόλης, η Χώρα είναι η πρωτεύουσα και το λιμάνι της Νάξου, χτισμένη στη μέση της δυτικής ακτής του νησιού. Ολόλευκα σπίτια με χρωματιστά παραθυρόφυλλα και ασβεστωμένες αυλές με λουλούδια, παλιά αρχοντικά, στενά δρομάκια και καμάρες είναι τα χαρακτηριστικά της Χώρας, που απλώνεται γύρω και μέσα στο μεσαιωνικό κάστρο που ορθώνεται στο λόφο.

Στην πλατεία του μητροπολιτικού ναού της Νάξου βρίσκεται ένα μοναδικό στο είδος του μουσείο, στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο. Σε αυτό εκτίθενται ευρήματα από την αρχαία πόλη της Γρότας, στο σημείο όπου βρέθηκαν μετά από ανασκαφές κατά τη δεκαετία του 1980, τα οποία αποφασίστηκε να παραμείνουν στη θέση τους και να παρουσιαστούν στο κοινό μ’ αυτόν τον πρωτότυπο τρόπο. Από τη Μυκηναϊκή εποχή, ο επισκέπτης θα δει τμήμα του τείχους που διατηρείται σε πολύ κατάσταση, πάγκους με άψητα αγγεία και μικρά εργαστήρια κατασκευής αγγείων.

Ένα από τα αρχαιότερα μοναστήρια των Βαλκανίων, βρίσκεται στα νότια του νησιού της Νάξου. Πρόκειται για την Παναγία Δροσιανή, ένα Βυζαντινό μοναστήρι που πιθανολογείται ότι χτίστηκε τον 4ο ή 6ο αιώνα. Το μεγαλύτερο μέρος του ήταν θαμμένο μέχρι τη δεκαετία του 1970, όπου πραγματοποιήθηκαν ανασκαφές, ενώ μέχρι τότε το μόνο μέρος που ήταν ορατό ήταν η κυρίως εκκλησία.

Ο οικισμός Μέλανες είναι ένας από τους αρχαιότερους της Νάξου. Ο επικρατέστερος μύθος που σχετίζεται με την προέλευση του ονόματος του χωριού αναφέρεται σε δύο αδέρφια που μονομάχησαν για τη διακυβέρνηση της Νάξου και σκοτώθηκαν στην περιοχή όπου σήμερα υπάρχει ο Ναός του Αγίου Γεωργίου και η αδερφή τους διέταξε να φέρουν μελανάς χιτώνας και έτσι έμεινε το όνομα του χωριού. Χτισμένοι μέσα σε μία ειδυλλιακή καταπράσινη τοποθεσία με τρεχούμενα νερά, οι Μέλανες θεωρούνται το στολίδι της Νάξου, έχοντας αναδείξει ενδιαφέροντα αξιοθέατα, από διάφορες ιστορικές περιόδους.

Πρόκειται για το κεντρικό λιμάνι της Μήλου, στη βορειοανατολική ακτή του νησιού. Άρχισε να κατοικείται το 1844 Κρητικούς πρόσφυγες που έφτασαν εδώ από τα Σφακιά, μετά από μία αποτυχημένη εξέγερση κατά των Τούρκων. Στα αξιοθέατα του Αδάμαντα περιλαμβάνονται ο Καθολικός Ναός του Αγίου Νικολάου, η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, το Μουσείο Μεταλλευμάτων και το Εκκλησιαστικό Μουσείο. Εδώ βρίσκονται οι περισσότερες δημόσιες υπηρεσίες της Μήλου, καθώς επίσης και οι περισσότερες τουριστικές υποδομές του νησιού, από καταλύματα, μέχρι εστιατόρια, καφέ, μπαρ και άλλες επιλογές διασκέδασης.

Χτισμένη σε ύψωμα 220 μέτρων πάνω από τον Αδάμαντα βρίσκεται η Πλάκα, η πρωτεύουσα της Μήλου. Πρόκειται για έναν από τους γραφικότερους οικισμούς των Κυκλάδων, με τα πλακόστρωτα δρομάκια και τα ολόλευκα ασβεστωμένα σπιτάκια με τη χαρακτηριστική κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική να συνθέτουν μία μοναδική εικόνα. Ιδρύθηκε το 1800 μετά την καταστροφή της παλιάς Χώρας και οφείλει το όνομά της στο γεγονός ότι χτίστηκε σε μία εντελώς επίπεδη τοποθεσία. Πάνω από την Πλάκα δεσπόζει το Ενετικό Κάστρο του 13ου αιώνα, που προσφέρει μία μοναδική θέα σε ένα από τα ωραιότερα ηλιοβασιλέματα του Αιγαίου.

Πολύ κοντά στο παραθαλάσσιο χωριό Κλήμα, βρίσκονται τα ερείπια της ομώνυμης αρχαίας πόλης που αποτέλεσε το πρώτο λιμάνι του νησιού. Η πόλη χτίστηκε από Δωριείς προερχόμενους από τη Σπάρτη γύρω στο 1100 π.Χ. Σήμερα σώζονται οι δύο ακρόπολεις του οικισμού στο λόφο του Προφήτη Ηλία και στο Πυργάκι, τμήματα του αρχαίου τείχους και το ρωμαϊκό θέατρο, που διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση. Στην περιοχή επίσης βρέθηκε και το διάσημο άγαλμα της Αφροδίτης της Μήλου.