Το βορειότερο νησί των Μικρών Κυκλάδων, η Δονούσα, είναι ένας ιδανικός προορισμός για όσους επιθυμούν να κάνουν διακοπές μακριά από τα πολύβουα δημοφιλή τουριστικά θέρετρα. Σε μια έκταση μόλις 13ών τετραγωνικών χιλιομέτρων διαθέτει 4 όμορφους οικισμούς (Σταυρός, Καλοταρίτισσα, Χαραυγή, Μερσίνι), 7 μοναδικές παραλίες (Σταυρός, Κέδρος, Λιβάδι-Φύκιο, Βαθύ Λιμενάρι, Σαπουνόχωμα, Μέσα Άμμος, Βλυχώ) και 5 εξαιρετικά μονοπάτια πεζοπορίας.

Πρόκειται για δύο νησάκια, το Άνω και Κάτω Κουφονήσι που τα χωρίζει ένας πορθμός 200 μέτρων, στα νοτιοανατολικά της Νάξου και δυτικά της Αμοργού. Ίχνη ανθρώπινης παρουσίας έχουν εντοπιστεί εδώ από την προϊστορική εποχή, όπου άκμασε ο πρωτοκυκλαδίτικος πολιτισμός όπως ανέδειξαν σημαντικά εύρηματα, τα οποία σήμερα εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάξου. Σε διάφορες ιστορικές περιόδους τα Κουφονήσια αποτέλεσαν ορμητήριο πειρατών και ενώθηκαν με το πρώτο Ελληνικό Κράτος, μετά την Επανάσταση του 1821.

Σχοινούσα, Ένα διαμαντι των Μικρών Κυκλάδων

Με έκταση μόλις 7,8 τετραγωνικά χιλιόμετρα, η Σχοινούσα είναι ένα από τα μικρότερα και πιο γραφικά κατοικημένα Αιγαιοπελαγίτικα νησιά. Βρίσκεται νότια της Νάξου και βορειοανατολικά της Ηρακλειάς, αποτελώντας έναν ήσυχο προορισμό με αμέτρητες ομορφιές. Το νησί διαθέτει δύο κύριους οικισμούς: τη Χώρα (ή Παναγιά) και τη Μεσσαριά. Ενώ μια επίσκεψη εδώ θα σας χαρίσει απλόχερα το κυκλαδίτικο φως και το μοναδικό γαλάζιο του Αιγαίου.

Το δυτικότερο νησί των Μικρών Κυκλάδων, η Ηρακλειά, είναι ένα νησάκι έκτασης 18 τετραγωνικών χιλιομέτρων και αποτελείται από τους οικισμούς Άγιο Γεώργιο και Παναγιά. Πρόκειται για έναν ήσυχο προορισμό με άγρια ομορφιά, με χαλαρούς ρυθμούς ζωής, προσφέροντας μία εναλλακτική πρόταση διακοπών που περιλαμβάνει συναρπαστικές εξερευνήσεις και καταδύσεις σ’ έναν θαυμάσιο βυθό. Όπως όλα τα νησιά των Μικρών Κυκλάδων, έτσι και η Ηρακλειά κατοικήθηκε από την προϊστορική ακόμη εποχή, όπου είχε την ονομασία Ηράκλεια.

Άρρηκτα δεμένη με τα Κουφονήσια, η Κέρος είναι ένα μικρό, ακατοίκητο και αλίμενο νησάκι έκτασης 15 τετραγωνικών χιλιομέτρων στα νοτιοανατολικά του Άνω Κουφονησιού. Υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα κυκλαδικού πολιτισμού, όπου ονομαζόταν Κέρεια ή Κερία, όνομα στο οποίο πρωτοέγινε αναφορά το 425 π.Χ. σε μία επιγραφή των φορολογούμενων συμμάχων της Αθηναϊκής Συμμαχίας. Η Κέρος κατά την αρχαιότητα ήταν ενωμένη με τη νησίδα Δασκαλιό και στον όρμο που υπάρχει σήμερα ανάμεσά τους βρισκόταν ο κύριος οικισμός του νησιού, που σήμερα είναι βυθισμένος.

Μία από τις τοπικές σπεσιαλιτέ του νησιού είναι οι ρεβυθοκεφτέδες. Η "μπουκουνιά" είναι ένα παραδοσιακό φαγητό του νησιού που φτιάχνεται με χοιρινό κρέας μαγειρεμένο στο λίπος του. Ο καπαμάς (κατσίκι γεμιστό) μαγειρεύεται σε κάθε γιορτή του νησιού ενώ ξεχωριστή θέση έχουν και τα τυριά του νησιού (μυζήθρα, κοπανιστή, σακουλιαστή). Κύριο μπαχαρικό σε όλα τα φαγητά και τις σαλάτες της Νισύρου είναι η κάπαρη.

Το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Νισύρου στεγάζεται σε ένα διώροφο αρχοντικό του 18ου αιώνα που έχει αποκατασταθεί από το Δήμο, στα σκαλιά προς την Μονή της Παναγίας Σπηλιανής στο Μανδράκι. Οι χώροι του μουσείου είναι έτσι διαμορφωμένοι ώστε να περιλαμβάνουν όλα τα δωμάτια ενός παραδοσιακού Νισύριου σπιτιού, όπως την κουζίνα, τον φούρνο και την κρεβατοκάμαρα (τη λεγόμενη “μονή”).

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Νισύρου είναι ένα νέο σχετικά μουσείο και βρίσκεται σε κεντρικό δρόμο στην πρωτεύουσα του νησιού, το Μανδράκι. Το κτίριο στο οποίο στεγάζεται κτίστηκε με δαπάνες των αδελφών Γιαννίδη και παραχωρήθηκε στο Υπουργείο Πολιτισμού το 2001. Προς το παρόν στο μουσείο δημιουργούνται εργασίες επέκτασης του υπόγειου χώρου και του ισογείου, ενώ προβλέπεται και η κατασκευή δύο στεγάστρων στον αύλειο χώρο του μουσείου για τα μαρμάρινα μέλη που εκτίθενται εκεί.

Μία από τις γραφικότερες πρωτεύουσες των Κυκλάδων, η Χώρα της Αμοργού, είναι χτισμένη περίπου στο κέντρο του νησιού σε απόσταση 5 χιλιομέτρων από το λιμάνι των Καταπόλων, γύρω από έναν επιβλητικό βράχο όπου βρίσκεται το ενετικό κάστρο.

Στο λόφο, πάνω από το λιμάνι των Καταπόλων, βρίσκονται τα ερείπια της Αρχαίας Μινώας, μία από τις τρεις αρχαίες πόλεις της Αμοργού, όπου σύμφωνα με την παράδοση, βρισκόταν το θερινό ανάκτορο του Μίνωα.