Ποιά είναι η προσφορά του Αγίου Όρους στην υπόλοιπη Χαλκιδική;
Η πλούσια θρησκευτική παράδοση της Χαλκιδικής, συνδέεται σε μεγάλο βαθμό από τη γειτνίαση με το Άγιο Όρος. Τα μοναστηριακά μετόχια, οι βυζαντινές οχυρώσεις, και η αναγέννηση μετά τις καταστροφές της τουρκοκρατίας έχουν αναδείξει μνημεία, ναούς και μοναστήρια μοναδικής ομορφιάς και αρχιτεκτονικής. Αυτά βρίσκονται διάσπαρτα στην Χαλκιδική και εκτός από τη θρησκευτική τους εμβέλεια, αποτελούν "καστρα που άντεξαν πολέμους και καταστροφές διατηρώντας την ελληνική ταυτότητα της περιοχής ζωντανή.
Τα μετόχια, η ασφάλεια και η ανάπτυξη μέσω του θρησκευτικού παράγοντα
Ήδη από τον 10ο αιώνα και την ίδρυση των πρώτων μεγάλων αγιορείτικων μοναστηριών (Μέγιστη Λαύρα, Ιβήρων, Βατοπαίδι), πολλά μετόχια ιδρύθηκαν στην υπόλοιπη Χαλκιδική. Αυτές ήταν αγροτικές εκτάσεις, εγκαταστάσεις, ή μικρότερες μονές που ανήκαν στις μονές και στόχευανε στην παραγωγή προϊόντων και εσόδων για την επιβίωση του κύριου μοναστηριού. Ενώ πολλές φορές γύρω από τα μετόχια δημιουργουνταν αμυντικές οχυρώσεις για προστασία από πειρατές, υποδομές επεξεργασίας και μεταφοράς προϊόντων, αλλά και ολόκληρες κοινότητες.
Ιδιαίτερα γνωστά παραδείγματα αποτελούν οι βυζαντινού πύργοι της Ουρανούπολης, της Νέας Φώκαιας, αλλά και του Σάνη που παρείχαν προστασία και στέκουν επιβλητικά μέχρι τις μέρες μας. Αντίστοιχα, αξίζει να σημειωθεί ότι πολλά χωριά και οικισμοί της Χαλκιδικής, όπως ο Άγιος Νικόλαος και η Ιερισσός, αναπτύχθηκαν περεταίρω γύρω από τέτοιες μοναστηριακές δραστηριότητες.
Ιστορικές εκκλησίες της Χαλκιδικής
Σε πολλά χωριά και περιοχές της Χαλκιδικής συναντώνται ιστορικές εκκλησίες που αποτελούν "διαμάντια" βυζαντινής αρχιτεκτονικής. Μεταξύ αυτών:
- - Η Πρωτοχριστιανική Βασιλική του Αγίου Σωφρονίου στη Νικήτη που ανάγεται στον 5ο αιώνα μ.Χ., αποτελεί μια από τις παλαιότερες της Μακεδονίας και διαθέτει εξαιρετικά ψηφιδωτά δάπεδα που σώζονται μέχρι σήμερα.
- - Η Παλαιοχριστιανική Τρίκλιτη Βασιλική του Αγίου Αθανασίου στην Τορώνη, επίσης από τον 5ο αιώνα μ.Χ., της οποίας σώζονται τα θεμέλια και μέρος της τοιχοποιίας.
- - Ο Ναός Αγίου Αθανασίου στη Συκιά που οικοδομήθηκε το 1819, κάηκε το 1821 και ξαναχτίστηκε το 1861. Προκειται για ένα επιβλητικό πέτρινο οικοδόμημα με σπάνια ξυλόγλυπτα.
- - Ο Ναός Ταξιαρχών που βρίσκεται στο ορεινό χωριό του Χολομώντα, τον Ταξιάρχη όπου φυλάσσεται η θαυματουργή εικόνα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, με επιγραφή του 1872. Χτιστικε τη δεκαετία του 70' στα θεμέλια ναού που καταστράφηκε από τους Τούρκους.
- - Ο Ναός Αγίου Δημητρίου στην Άφυτο, μια πανέμορφη πετρόχτιστη βασιλική με τρούλο που χτίστηκε το 1858 και δεσπόζει στην πλατεία του χωριού.
- - Το Εξωκλήσι των Ταξιαρχών νοτιοανατολικά της Νέας Ποτίδαιας που χρονολογείται το 1872 και είναι το μοναδικό κτίσμα που σώζεται από ένα παλιό μετόχι της Μονής Δοχειαρείου Αγίου Όρους.
- - Το παραθαλάσσιο εκκλησάκι της Παναγίας Φανερωμένης στη Νέα Σκιώνη με τις θαυμάσιες τοιχογραφίες του 16ου αιώνα, αλλά και της θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, που είναι αγιογραφημένη σε όρθια μαρμάρινη βάση αγάλματος και σύμφωνα με την παράδοση βρέθηκε να επιπλέει στη θάλασσα.
- - Το Εξωκλήσι της Κοίμησης της Θεοτόκου που βρίσκεται 2 χιλιόμετρα έξω από το χωριό Μεγάλη Παναγιά και φιλοξενεί το σπουδαίο σκαλιστό εικονοστάσι, του 1780.
- - Το Παρεκκλήσι της Παναγίας που βρίσκεται μόλις ένα χιλιόμετρο βορειοδυτικά του χωριού Καλάνδρα. Χρονολογείται επίσημα στο 1619 και διαθέτει εκλεκτές τοιχογραφίες από αυτή την περίοδο.
- - Ο Ναός του Αγίου Παντελεήμονα στην Καλλιθέα Χαλκιδικής, μια εκκλησία ρωσικού ρυθμού εκκλησία, χτισμένη το 1865. Βρίσκεται στο κέντρο του χωριού, κοντά στον αρχαιολογικό χώρο του ιερού του Άμμωνα Δία και διαθέτει τοιχογραφίες με ρωσικές επιγραφές, καθώς αποτελούσε μετόχι Ρώσων μοναχών του Αγίου Όρους.
Σημαντικά Μοναστήρια της Χαλκιδικής
Αντίστοιχα σπουδαίες μονές της Χαλκιδικής είναι:
- - Η Ιερά Μονή της Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολύτριας που βρίσκεται ανάμεσα στη Γαλάτιστα και τα Βασιλικά, που σύμφωνα με την παράδοση οικοδομηθηκε από την Αυτοκράτειρα Θεοφανώ το 888 μ.Χ.. Ενώ δεύτερος κτήτορας ήταν ο Άγιος Θεωνάς που το 1522 την οικοδόμησε στα παλαιότερα ερείπια.
- - Η Ιερά Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στην Ορμύλια Χαλκιδικής. Πρόκειται για το μεγαλύτερο γυναικείο μοναστήρι στην Ελλάδα και αποτελει μετόχι της Ιεράς Μονής Σίμωνος Πέτρας του Αγίου Όρους. Είναι διάσημο για το φιλανθρωπικό του έργο (Κέντρο Πρόληψης Παναγία η Φιλάνθρωπη) και την υψηλή τεχνολογία που χρησιμοποιεί στη συντήρηση εικόνων.
- - Η Ιερά Μονή Αγίου Αρσενίου του Καππαδόκου στο χωριό Βατοπέδι Χαλκιδικής . Ιδρύθηκε το 1986 με την ευλογία του Αγίου Παϊσίου, ο οποίος είχε στενή πνευματική σχέση με τον Άγιο Αρσένιο, καθώς ο Άγιος ήταν ο ανάδοχός του.
- - Η Ιερά Μονή του Οσίου Ιωάννου του Ρώσου που βρίσκεται στην κορυφογραμμη της χερσονήσου της Κασσάνδρας κοντά στο Πευκοχώρι Χαλκιδικής.
Comments 1