Αποκριές στα Ιωάννινα

Ένας γνήσια παραδοσιακός εορτασμός της Γιαννιώτικης Αποκριάς

Στη συνείδηση της πλειοψηφίας των κατοίκων των Ιωαννίνων η περίοδος της Αποκριάς κατέχει μια ξεχωριστή θέση. Αυτό οφείλεται στην βαθιά παράδοση των εθίμων, αλλά και τα εντυπωσιακά δρώμενα που συνοδεύουν αυτή την περίοδο. Χωρις αμφιβολία άλλωστε οι Αποκριές στα Ιωάννινα περιλαμβάνουν έναν από τους πιο ζωντανούς και αυθεντικούς εορτασμούς στην Ελλάδα. Η Αποκριά στα Γιαννενα διατηρεί αναλλοίωτο τον παραδοσιακό, διονυσιακό και λαϊκό της χαρακτήρα, μένοντας μακριά από την εμπορευματοποίηση των μεγάλων αστικών καρναβαλιών.

Τα διάσημα διονυσιακά έθιμα των Ιωαννίνων τις Απόκριες

Μερικά έθιμα που ενώνουν την τοπική κοινότητα και εντυπωσιάζουν τους επισκέπτες των Ιωαννίνων κατά την περίοδο της αποκριάς είναι:
 

• - Το έθιμο της Τζαμάλας: Πρόκειται για μεγάλες φωτιές που ανάβουν σε κάθε γειτονιά της πόλης το βράδυ της Κυριακής της Τυρινής (της τελευταίας Κυριακής της Αποκριάς). Κάθε συνοικία της πόλης (Μώλος, Καλούτσιανη,  Λακκώματα, Κάστρο, η Λούτσα κ.λπ.) προετοιμάζεται συγκεντρώντας τόνους ξύλων, τα οποία τοποθετούνται στο κέντρο της πλατείας κάθε γειτονιάς.
  
  Με τη δύση του ηλίου οι φωτιές ανάβουν και πολλές φορές φτάνουν τα 5 μέτρα ύψος. Ενώ γύρω τους στήνεται γλέντι με παραδοσιακά ηπειρώτικα κλαρίνα, ζεστή φασολάδα, γιαννιώτικες πίτες, όπως και άφθονο κρασί και τσίπουρο.
  
  Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ρίζες του εθίμου χάνονται στο αρχαίο παγανιστικό παρελθόν συμβολίζοντας τον εξαγνισμό, το κάψιμο του κακού, της χειμερινής κακοκαιρίας, και το ανοιξιάτικο ξύπνημα της φύσης που βρίσκεται προ των πυλών.
  
   
• Οι "Μουζιόπουλοι" ή "Μουζούτηδες". Αυτό είναι το έθιμο με τους μεταμφιεσμένους που σύμφωνα με τη γιαννιώτικη παράδοση, αντί για έτοιμες, αγορασμένες στολές οι καρναβαλιστές ντύνονται αυτοσχέδια με παλιά ρούχα, προβιές ζώων, κουδούνια, ενώ να "μουτζουρώνουν" τα πρόσωπά τους με κάρβουνο. Αυτοί γυρίζουν από Τζαμάλα σε Τζαμάλα, πειράζουν και αστιέυονται με τον κόσμο, χορεύουν και παρασύρουν τους πάντες στον ρυθμό της γιορτής.
  
  Το έθιμο των μουτσουρωμένων Μουζιόπουλων ανάγεται στα χρόνια της Τουρκοκρατίας όταν οι Γιαννιώτες ζητούσαν ειδική άδεια από τον διοικητή της πόλης για να ανάψουν τις φωτιές και να γλεντήσουν. Ήταν μια σπάνια ευκαιρία για τους υπόδουλους Έλληνες να ξεδώσουν, να επικοινωνήσουν ελεύθερα και να κρατήσουν ζωντανή την κοινότητά τους.
  
   
• - Τέλος το τριήμερο της Αποκριάς ολοκληρώνεται με την Καθαρά Δευτέρα, όπου ο κόσμος συγκεντρώνεται στο πάρκο στα Λιθαρίτσια δίπλα στο Κάστρο, ή στην παραλίμνια ζώνη για το πέταγμα του χαρταετού. Ενώ τα καραβάκια για το νησάκι της Λίμνης των Ιωαννίνων αυξάνουν τα δρομολόγιά τους, καθώς πολύ κόσμος μεταβαίνει στις ταβέρνες του νησιού για τα παραδοσιακά νηστίσιμα (λαγάνα, χαλβά, ελιές, θαλασσινά), αλλά και τους διάσημους γιαννιώτικους μεζέδες (βατραχοπόδαρα και καραβίδες της λίμνης) με συνοδεία ηπειρώτικου κλαρίνου.

Επισκεψη στα Ιωάννινα στη διάρκεια των Αποκριών

Τα περιπαικτικά τραγούδια, οι φωτιές στις γειτονιές και τα αυθόρμητα γλέντια δημιουργούν ένα κλίμα χαράς κεφιού, αλλά και χαλάρωσης του καθωσπρεπισμού, κάτι που είναι διάχυτο σε ολόκληρη την πόλη των Ιωαννινων. Στις μέρες μας διάφοροι πολιτιστικοί σύλλογοι κάνουν μια αξιόλογη προσπάθεια διατήρησης και ξαναζωντανέματος της παράδοσης και των εθίμων δίνοντας την ευκαιρία σε ντόπιους αλλά και επισκέπτες να νιώσουν κομμάτι της τοπικής κοινότητας.