Βρισκόμενος στο βόρειο τμήμα της Κρήτης ο Άγιος Νικόλαος χαρακτηρίζεται από τον ορισμό του ήπιου Μεσογειακού κλίματος. Κατά το μεγαλύτερο τμήμα του έτους, από τον Απρίλιο έως τον Οκτώβριο παρατηρείται έντονη ηλιοφάνεια και θερμοκρασίες που σπάνια πέφτουν κάτω από τους 20 βαθμούς Κελσίου.
Τους καλοκαιρινούς μήνες η θερμοκρασία μπορεί να σκαρφαλώσει πάνω από τους 35°C, αλλά τα μελτέμια, οι καλοκαιρινοί, βόρειοι άνεμοι που πνέουν στο Αιγαίο κατά τη διάρκεια της ημέρας, δροσίζουν την ατμοσφαίρα. Ο Σεπτέμβρης με μέση θερμοκρασία γύρω στους 25°C θεωρείται ιδανικός από τους παραθεριστές μιας και η θερμοκρασία της θάλασσας είναι ιδανική για κολύμπι. Οι χειμώνες εδώ είναι ήπιοι, σημειώνονται βροχοπτώσεις και η θερμοκρασία μπορεί να κυμανθεί μεταξύ 8 και 18 βαθμών Κελσίου. Με την έλευση του Μαρτίου αρχίζει σιγά-σιγά να "μυρίζει καλοκαίρι" μειώνονται οι βροχές και τα θερμοκρασιακά επίπεδα σε συνδυασμό με την ανοιξιάτικη αναγέννηση του περιβάλλοντος δομούν μια πολύ ευχάριστη εποχή.
Ο Άγιος Νικόλαος είναι η πρωτεύουσα του Νομού Λασιθίου, χτισμένος στη δυτική πλευρά του κόλπου του Μιραμπέλλου. Η ονομασία του προέρχεται από το βυζαντινό εκκλησάκι στον όρμο του Αγίου Νικολάου, ενώ η παλιότερη ονομασία ήταν Μαντράκι, καθώς υπήρχαν πολλές μάντρες με κατσίκια εκεί.
Η ιστορία της πόλης ξεκινά τα αρχαία χρόνια, όταν ο Άγιος Νικόλαος ήταν το λιμάνι της Λατώ, μιας σημαντικής πόλης της Ελληνιστικής Περιόδου, που άρχισε να υποβαθμίζεται σταδιακά στη Ρωμαϊκή και στην Πρώτη Βυζαντινή εποχή. Στα χρόνια που ακολούθησαν δεν υπάρχουν αρκετές αναφορές στην πόλη, μέχρι το 1206, όπου κατακτάται από τους Γενοβέζους και χτίζεται το κάστρο του Μιραμπέλλου, απ’ όπου πήρε το όνομα και ο κόλπος. Το ίδιο το κάστρο καταστράφηκε από σεισμό τα ερείπιά του χρησιμοποιήθηκαν ως οικοδομικά υλικά και σήμερα δεν υπάρχει κανένα ίχνος από αυτό.
Κατά τη διάρκεια τους Τουρκοκρατίας ο Άγιος Νικόλαος ήταν ακατοίκητος και κατοικήθηκε μετά το 1870, κυρίως από διωγμένους Έλληνες από τους Τούρκους. Πλέον είναι ένα γραφικό και δημοφιλές θέρετρο, που παρ’ ότι αποτελεί πρωτεύουσα νομού, δεν θυμίζει καθόλου αστικό κέντρο και θεωρείται μια από τις πιο ανεπτυγμένες τουριστικά πόλη της Κρήτης. Διαθέτει όμορφα αξιοθέατα, προσφέροντας στους επισκέπτες της οργανωμένες τουριστικές υποδομές, συνοδευόμενες από την Κρητική φιλοξενία.